Olay Anında İlk 24 Saat
Bir güvenlik olayında maliyeti belirleyen şey olayın kendisi değil, ilk saatlerde verilen kararlardır. Panikle atılan adımlar hem kanıtı yok eder hem süreci uzatır. Bu yazı, o saatlerde elinizin altında bulunması gereken sıralı bir akış. 🚨
Temizliğin teknik tarafını temizlik yazısında ayrıca anlattık.
İlk Kural: Sıra Bozulmasın
Yanlış sırayla atılan adım geri alınamaz. ⚠️
Silmeyin
Görünen zararı silmek en güçlü içgüdüdür ve en pahalı hatadır.
Tek Başınıza Karar Vermeyin
Sorumlu kişiye haber verilmeden yapılan müdahale, süreci karmaşıklaştırır.
Not Tutun
Ne zaman ne yaptığınız yazılsın. Bu kayıt sonradan çok işe yarar.
0–1 Saat: Durdurun ve Haber Verin
Amaç zararı büyütmemek. 🛑
Siteyi Bakım Moduna Alın
Ziyaretçilerin etkilenmesini ve arama motorlarının olumsuz kayıt almasını engeller.
Sorumluya Ulaşın
Olay planındaki ilk isim aranır. Plan yoksa bakım sağlayıcınız ilk adrestir.
Ekibi Bilgilendirin
Siteyi kullanan herkes durumu bilsin; kimse yeni içerik girmesin.
Ödeme Varsa
Ödeme akışı barındıran bir sistemse ilgili sağlayıcıya da haber verilir.
1–3 Saat: Kanıtı Koruyun
En sık atlanan ve sonradan en çok aranan adım. 📋
| Korunacak | Ne işe yarar |
|---|---|
| Sitenin mevcut kopyası | Sonradan incelenebilir |
| Sunucu kayıtları | Başlangıç zamanını verir |
| Kullanıcı listesi | Eklenmiş hesaplar görülür |
| Ekran görüntüleri | Durumu belgeler |
Önce Kopya
Sitenin mevcut hali olduğu gibi ayrı bir yere kopyalanır.
Kayıtları İndirin
Sunucu kayıtları zamanla silinebilir; hemen alınmalıdır.
Neden Önemli?
Olayın ne zaman başladığı, hangi yedeğe dönüleceğini belirler.
3–8 Saat: Erişimi Kısın
Kapıları kapatmadan ilerlemek anlamsızdır. 🗝️
Şifreleri Yenileyin
Panel, sunucu, veri tabanı, e-posta ve alan adı hesabı. Hepsi birlikte.
Oturumları Sonlandırın
Açık oturumlar şifre değişse bile çalışmaya devam edebilir.
Bilinmeyen Hesapları Kaldırın
Tanımadığınız yönetici varsa önce kaydedilir, sonra kaldırılır.
Yetkileri Daraltın
Bu adım aynı zamanda kalıcı düzenin başlangıcıdır.
8–16 Saat: Kapsamı Çıkarın
Ne kadar etkilendiğini bilmeden temizlik planlanamaz. 🔍
Ne Zaman Başladı?
Kayıtlar bu tarihi verir ve yedek seçimini belirler.
Nereye Yayıldı?
Yalnızca site mi, aynı sunucudaki diğer siteler de mi etkilendi?
Veri Etkilendi mi?
Kullanıcı kayıtları ya da form verileri erişilmiş olabilir mi? Bu sorunun cevabı bildirim kararını etkiler.
Yedek Temiz mi?
Olay öncesine ait bir yedek var mı; kurgusunu yedekleme yazısında anlattık.
16–24 Saat: Bildirin ve Planlayın
Teknik iş sürerken iletişim de yürütülür. 📢
Müşterilere Ne Denir?
Site geçici olarak erişime kapalıysa kısa ve net bir açıklama güven kaybını azaltır.
Yasal Yükümlülük
Kişisel veri etkilendiyse bildirim yükümlülüğü doğabilir. Bu hukuki bir değerlendirmedir ve bir hukukçuya danışılmalıdır.
Temizlik Planı
Yedekten dönülecek mi, bileşenler tek tek mi değişecek? Süreci temizlik yazısında anlattık.
Yayın Kararı
Kök sebep kapatılmadan site açılmamalıdır.
İlk 24 Saatten Sonra
Akut aşama bitti; üç iş daha var. 📆
Bu adımlar olayın tekrarını önler.
Rapor Yazın
Ne oldu, nasıl girildi, ne yapıldı? Bu belge saklanır.
İzlemeye Alın
Tekrar eden bir hareket varsa ilk günlerde görülür; site yakından takip edilir.
Düzeni Kurun
Olay, güvenlik rutinini kurmak için en güçlü gerekçedir; katmanları türler yazısında ayrıştırdık.
Yapılmaması Gerekenler
Dört hamle, durumu kötüleştirir. 🚫
Aceleyle Silmek
Kök sebebi bulma ihtimalini ortadan kaldırır.
Kök Sebep Bulunmadan Açmak
Site birkaç gün içinde yeniden etkilenir.
Yedeğin Üzerine Yazmak
Etkilenmiş hali yedek olarak kaydedilirse temiz sürüm de kaybolur.
Sessiz Kalmak
Kullanıcılar durumu başka yerden öğrenirse güven kaybı büyür.
Olay Planı Nasıl Hazırlanır?
Bir sayfa yeterlidir ve bugün yazılabilir. 📄
İsimler ve Numaralar
İlk temas, yedek kişi ve hosting sağlayıcısının destek hattı.
Erişim Bilgileri Nerede?
Şifrelerin güvenli biçimde nerede tutulduğu yazılı olmalı.
Adım Sırası
Bu yazıdaki beş aşama kısaltılıp bir sayfaya sığdırılır.
Nerede Dursun?
Sitenin dışında bir yerde. Site erişilemezse plan da okunamaz; sorumluları kim sağlamalı yazısında belirledik.
Sık Sorulan Sorular
Sitem hacklendi, ilk ne yapmalıyım?
Sırayla ilerleyin. İlk saatte siteyi bakım moduna alın ve sorumluya haber verin. Sonraki saatlerde kanıtı koruyun: sitenin mevcut halini ayrı bir yere kopyalayın ve sunucu kayıtlarını indirin. Ardından tüm şifreleri yenileyip oturumları sonlandırın. Görünen zararı hemen silmeyin; bu, kök sebebi bulma ihtimalini ortadan kaldırır.
Siteyi kapatmak zorunda mıyım?
Çoğu durumda evet, en azından geçici olarak. Etkilenmiş bir site ziyaretçilere zarar verebilir ve arama motorları tarafından işaretlenebilir; bu işaret sonradan kaldırılsa bile görünürlüğü etkiler. Siteyi açık tutmaya çalışmak kısa vadede iş kaybını azaltır gibi görünür ama toplam maliyeti genellikle büyütür.
Müşterilerime haber vermeli miyim?
Site erişime kapalıysa kısa ve net bir açıklama güven kaybını azaltır; sessiz kalmak ve durumun başka yerden öğrenilmesi daha büyük zarar verir. Kişisel veri etkilendiyse ayrıca yasal bildirim yükümlülüğü doğabilir. Bu ikincisi hukuki bir değerlendirmedir ve bir hukukçuya danışılması yerinde olur.