Yedekleme Düzeni Nasıl Kurulur?
Güvenlikte tek bir kalem varsa ve bütçe yalnızca ona yetiyorsa, o kalem yedektir. Çünkü yedek olayı engellemez ama olayı felaket olmaktan çıkarır. Buna rağmen sahada en sık eksik bulunan da odur — ya hiç alınmıyor ya da alındığı sanılıyor. 💾
Bu yazı yedekleme düzenini altı adımda kuruyor. Katmanları türler yazısında ayrıştırdık.
Yedeğin Üç Şartı
Üçü birlikte sağlanmazsa yedek bir varsayımdır. 🔑
Otomatik Olmalı
Elle alınan yedek yoğun dönemde unutulur ve tam da gerektiği zaman eksik kalır.
Ayrı Yerde Durmalı
Sitenin bulunduğu sunucuda duran yedek, aynı olaydan etkilenebilir.
Test Edilmiş Olmalı
Alınan yedeğin açılıp açılmadığı denenmediyse elinizde bir dosya var, yedek yok.
Adım 1: Neyi Yedeklediğinizi Bilin
Bir site iki parçadan oluşur ve ikisi de gerekir. 📦
Dosyalar
Tema, eklentiler, yüklenen görseller ve belgeler. Bunlar görünen kısımdır.
Veri Tabanı
Yazılar, sayfalar, ayarlar, kullanıcılar ve siparişler. Asıl içerik buradadır.
Yalnızca Biri Yetmez
Dosyalar olmadan veri anlamsız, veri olmadan dosyalar boş bir iskelettir.
Yapılandırma
Sunucu ayarları ve alan adı yönlendirmeleri de not edilmelidir.
Adım 2: Sıklığı Belirleyin
Sıklığı kaybı göze alabileceğiniz süre belirler. ⏱️
| Site tipi | Makul sıklık |
|---|---|
| Tanıtım sitesi | Haftalık yeterli olabilir |
| Blog ve içerik sitesi | Günlük |
| Form ve randevu alan site | Günlük |
| E-ticaret | Günlük ya da daha sık |
Soru Şu
Kaç saatlik veri kaybını göze alabilirsiniz? Sıklık bu cevaptan çıkar.
Sipariş Alan Site
Bir günlük sipariş kaybı ciddi olabilir; bu durumda sıklık artırılır.
Değişim Hızı
Nadiren güncellenen bir sitede günlük yedek gereksiz yer tutar.
Adım 3: Saklama Süresini Kurun
En sık yapılan hata: yalnızca son yedeği tutmak. 📚
Neden Yetmez?
Geç fark edilen bir olayda son yedek de etkilenmiş olabilir. Temiz sürüm daha eskide kalır.
Kaç Sürüm?
Günlük yedeklerin bir bölümü ve haftalıkların birkaç haftası. Böylece geriye dönüş mümkün olur.
Alan Maliyeti
Yedek depolama genellikle ucuzdur; saklama süresini kısmak yanlış tasarruftur.
Adım 4: Konumu Ayırın
Yedeğin nerede durduğu, alınmasından daha önemli. 🗄️
Aynı Sunucu Riski
Sunucu düzeyinde bir sorun yaşandığında hem site hem yedek birlikte etkilenir.
Hosting Yedeği Yeterli mi?
Kısmen. Birçok sağlayıcı yedek tutar ama saklama süresi kısa olabilir ve geri dönüş tüm hesabı etkileyebilir; hosting tarafını hosting rehberinde ele aldık.
İkinci Kopya
En az bir kopyanın sunucudan bağımsız bir yerde durması şarttır.
Erişim Kimde?
Yedek deposunun erişimi sizde olmalıdır.
Adım 5: Geri Dönüş Testi Yapın
Bu adım atlanırsa önceki dördü anlamsızlaşır. 🧪
Nasıl Yapılır?
Yedek, canlı site dışında bir ortama açılır ve çalıştığı görülür.
Ne Aranır?
Site açılıyor mu, içerik yerinde mi, veri eksik mi? Üç kontrol yeterlidir.
Ne Sıklıkla?
Yılda birkaç kez ve büyük bir değişiklikten sonra mutlaka.
Süreyi Ölçün
Geri dönüş ne kadar sürüyor? Bu süre, olay anındaki kesintinin uzunluğudur.
Adım 6: Sorumluyu Belirleyin
Kurulan düzen izlenmezse sessizce bozulur. 👤
Kim Kontrol Edecek?
Yedekler alınıyor mu, hata veriyor mu? Bu kontrol düzenli yapılmalıdır.
Uyarı Var mı?
Yedek başarısız olduğunda haber veren bir bildirim kurulmalıdır.
Kayıt Tutuluyor mu?
Son testin ne zaman yapıldığı yazılı olmalı; kurgusunu kim sağlamalı yazısında ele aldık.
Yedek Ne Zaman İşe Yaramaz?
Dürüst olmak gerekirse yedeğin yetmediği durumlar var. ⚠️
Olay Çok Eskiyse
Aylar önce başlamış ve fark edilmemişse tüm yedekler etkilenmiş olabilir.
Kök Sebep Kapatılmadıysa
Yedekten dönülen site aynı yoldan yeniden etkilenir; süreci temizlik yazısında anlattık.
Veri Kaybı Kabul Edilemezse
Yedeğe dönmek aradaki kayıtları siler. Bu kayıp önceden konuşulmalıdır.
Küçük Bütçe İçin Yeterli Düzen
Karmaşık bir kurulum gerekmez. 💡
Otomatik Günlük Yedek
Çoğu barındırma paketi ya da ücretsiz araç bunu sağlayabilir.
Bir Kopya Dışarıda
Bulut depolama ya da ayrı bir hesap. Maliyeti genellikle düşüktür.
Yılda İki Test
Altı ayda bir geri dönüş denemesi fazlasıyla yeterlidir.
Toplam Maliyet
Bu düzen, güvenlik bütçesinin küçük bir kısmıdır; hesabını bütçe yazısında kurduk.
Sık Sorulan Sorular
Yedekleme düzeni nasıl kurulur?
Altı adımda: neyin yedekleneceğini belirleyin yani hem dosyalar hem veri tabanı, sıklığı kaybı göze alabileceğiniz süreye göre seçin, saklama süresini birden fazla sürüm tutacak şekilde kurun, en az bir kopyayı sunucudan ayrı bir yerde saklayın, geri dönüş testi yapın ve düzeni izleyecek bir sorumlu belirleyin. Üç şart olmadan yedek bir varsayımdır: otomatik, ayrı yerde, test edilmiş.
Hosting firmamın yedeği yeterli mi?
Kısmen. Birçok sağlayıcı sunucu düzeyinde yedek tutar, ancak saklama süresi kısa olabilir ve geri dönüş bazen tüm hesabı etkiler. Ayrıca sunucu düzeyinde bir sorun yaşandığında hem site hem yedek birlikte etkilenebilir. Bu yüzden en az bir kopyanın sunucudan bağımsız bir yerde durması ve erişiminin sizde olması gerekir.
Geri dönüş testi nasıl yapılır?
Yedek, canlı sitenin dışında bir ortama açılır ve üç şey kontrol edilir: site açılıyor mu, içerik yerinde mi, veri eksik mi? Bu test yılda birkaç kez ve büyük bir değişiklikten sonra mutlaka yapılmalıdır. Ayrıca geri dönüşün ne kadar sürdüğü ölçülmelidir; bu süre, bir olay yaşandığında sitenin kapalı kalacağı süredir.